Bu rehber, AİHM ihlal kararlarının doğrudan muhatabı olmayan; ancak benzer olgularla Anayasa Mahkemesi aşamasında dosyası bulunan kişiler için hazırlanmıştır.

1) AYM’nin Rolü

• AYM, AİHM içtihadını:
  • Görmezden gelemez,
  • Erteleyemez,
  • “Yerindelik denetimi” gerekçesiyle bertaraf edemez.

2) Başvurunun Kurgusu

• Başvuru, yalnızca bireysel mağduriyet değil:
  • Sistematik sorun iddiası içermelidir.
• Özellikle vurgulanacak haklar:
  • Adil yargılanma,
  • Kanunilik,
  • Gerekçeli karar,
  • Etkili başvuru hakkı.

3) Talep Sonuçları

• İhlal kararı,
• Yeniden yargılama,
• Gerekirse infazın durdurulması.

Bu aşamada ne yapılmalı?

• Sistematik sorun anlatısı kurulmalı:
  Başvuru yalnızca bireysel mağduriyet değil, aynı tip dosyalarda süregelen bir uygulamayı hedef almalıdır.
• AİHM–AYM ilişkisinin altı çizilmeli:
  AYM’nin AİHM içtihadını görmezden gelemeyeceği ve erteleyemeyeceği vurgulanmalıdır.
• Hak ihlalleri net başlıklar altında sunulmalı:
  • Adil yargılanma,
  • Kanunilik,
  • Gerekçeli karar,
  • Etkili başvuru hakkı.
• Sonuç talepleri açık olmalı:
  İhlal kararı, yeniden yargılama ve gerekiyorsa infazın durdurulması.

Sık yapılan hatalar

• Başvuruyu yalnızca “adil yargılanmadım” söylemiyle sınırlamak.
• AİHM içtihadını başvurunun merkezine koymamak.
• Sistematik ihlal boyutunu hiç işlememek.
• Sonuç taleplerini eksik veya belirsiz bırakmak.