Bu rehber, AİHM ihlal kararlarının doğrudan muhatabı olmayan; ancak benzer olgularla Savcılık aşamasında dosyası bulunan kişiler için hazırlanmıştır.

1) Suçun Unsurlarına İlişkin Temel İtirazlar

• Suçun maddi ve manevi unsurlarının somut olarak ortaya konulmadığı vurgulanmalıdır.
• AİHM içtihadı gereği:
  • Yasal ve rutin faaliyetlerin,
  • İrtibat/iltisak varsayımlarının,
  • İstihbari notların
    tek başına suçun unsuru olamayacağı açıkça belirtilmelidir.

2) Delil Niteliğine İlişkin Talepler

• ByLock veya benzeri dijital veriler varsa:
  • Verinin elde edilme yöntemi,
  • Güvenilirlik zinciri,
  • Bireyselleştirme (kişiye özgü kullanım)
    açıkça sorulmalı ve tutanağa geçirilmelidir.
• “Delil mi, emare mi?” ayrımı özellikle vurgulanmalıdır.

3) Savcılıktan Beklenen İşlemler

• Kovuşturmaya yer olmadığı (KYOK) talebi.
• Alternatif olarak:
  • Eksik delil gerekçesiyle dosyanın derinleştirilmesi,
  • Suç vasfının yeniden değerlendirilmesi.

Amaç: Daha soruşturma aşamasında AİHM standartlarının dosyaya “girmesini” sağlamak.

 Bu aşamada ne yapılmalı?

• Suçun unsurlarına odaklanılmalı:
  Savunma, “ben yapmadım” ekseninde değil; isnat edilen fiillerin suç teşkil etmediği ekseninde kurulmalıdır. AİHM içtihadı, yasal ve rutin faaliyetlerin tek başına suç sayılamayacağını açıkça ortaya koymaktadır.
• Delil–emare ayrımı net biçimde yapılmalı:
  İstihbari notlar, irtibat kayıtları, genel değerlendirme raporları “delil” değildir. Savcılıktan, bu unsurların hangi somut suçu ispatladığının açıklanması istenmelidir.
• Dijital veriler özel olarak sorgulanmalı:
  ByLock veya benzeri dijital veriler varsa:
  • Nasıl elde edildiği,
  • Güvenilirliğinin nasıl sağlandığı,
  • Sanıkla bireysel bağlantısının nasıl kurulduğu
    açıkça sorulmalı ve tutanağa geçirilmelidir.
• KYOK talebi net şekilde dile getirilmeli:
  Suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığı kararı talep edilmelidir.
  
  

Sık yapılan hatalar

• “Nasıl olsa dava açılır” düşüncesiyle soruşturma aşamasını pasif geçirmek.
• İsnadı kabul eder gibi savunma yaparak, suçu dolaylı olarak meşrulaştırmak.
• Delillerin hukuka uygunluğu ve güvenilirliği sorgulanmadan ifade vermek.
• AİHM içtihadını bu aşamada hiç gündeme getirmemek.

ORTAK VE DİKKATE ALINMASI GEREKEN HUSUSLAR

1) Lehe Hukukun Uygulanması

• AİHM içtihadı, kesinleşmemiş dosyalarda derhal uygulanmalıdır.
• Aksi yaklaşım, yeni ihlaller doğurur.

2) Bireyselleştirme Zorunluluğu

• “Genel yapı”, “ortak özellik”, “kriter” dili reddedilmelidir.
• Her sanık için ayrı ayrı suçun unsurları gösterilmelidir.

3) Sürekli İtiraz ve Kayıt

• Her aşamada itirazlar tutanağa geçirilmeli,
• “Sessiz kalınan hususlar” ileride aleyhe kullanılmamalıdır.